„Życie realne i ludzie byli dla niego czymś wstrętnym i niezrozumiałym. Żył w świecie, który można by porównać do olbrzymiego labiryntu zwierciadlanych komnat, w których najmniejsza zmiana układu odbita w dziwacznie pokrzywionych ścianach wracała w nieskończonych wariacjach do centrum tego układu, tworząc dopiero wtedy jego istotne bogactwo. Układ jego psychiki był izolowanym systemem, rządzonym jedynym prawem mnożenia się w nieskończoność jednego, niezmiennego w swojej istocie, obserwatora…”  

Tak scharakteryzował się w jednej ze swoich powieści, ukrywając się pod postacią powieściowego Bunga, człowiek legenda, jedna z najważniejszych i najbardziej kontrowersyjnych postaci życia artystycznego i umysłowego okresu dwudziestolecia międzywojennego ― Stanisław Ignacy Witkiewicz, syn Stanisława Witkiewicza twórcy stylu zakopiańskiego, zwany Witkacym. Historia przypisała mu także inne miana: „wariata z Krupówek”, ekscentryka, narkomana, erotomana, alkoholika, co nie zmienia faktu, że dziś możemy nadać mu miano człowieka renesansu: wszechstronnego i genialnego w każdej dziedzinie życia, w której się „wypowiadał”.

Nie będzie przesadą jeżeli określimy Witkacego mianem „instytucji artystycznej” czy „bezprecedensowego zjawiska swoich czasów”, czego dowodem jest pozostawiona bogata i różnorodna twórczość. Znany bowiem jako autor licznych dramatów , twórca pism estetycznych , filozoficznych , czy powieści  nie pozostawał obojętny na dziedzinę jaką jest sztuka we wszystkich jej przejawach.

Twórczość plastyczna Witkacego znana jest głównie z jego kompozycji olejnych, pasteli oraz fotografii. Szczególne miejsce w tym osobliwym dorobku zajmują jednak portrety. To one stały się dziedziną twórczości, z którą jest dziś najbardziej kojarzony, a która w okresie międzywojnia przyniosła artyście duży rozgłos i sławę. Ekscentryczny artysta stworzył bowiem niezwykły „gabinet sztuki”, w którym to właśnie portretowi przypisał miejsce szczególne i najważniejsze zarazem. 
Przełomem w twórczości plastycznej autora teorii Czystej Formy miał być rok 1925, w którym to zaprzestał malować obrazy olejne i całkowicie poświęcił się malarstwu portretowemu. Złożyły się na to przede wszystkim problemy finansowe artysty, które zmusiły go do poszukiwania stałego źródła dochodu. Narodził się wówczas pomysł założenia jednoosobowej firmy portretowej. Z czasem przekształciła się ona w poważne przedsiębiorstwo, posiadające swój regulamin, określone ceny za usługi  i dwie, nazwać byśmy to dziś mogli ― filie: w Zakopanem i Warszawie, w których można było skorzystać z oferty nowej instytucji.  

Jednoosobowa firma „S. I. Witkiewicz” ogłosiła się po raz pierwszy oficjalnie w kwietniu 1925 roku na wspólnej wystawie Witkiewicza z Tymonem Niesiołowskim w Salonie Czesława Garlińskiego w Warszawie. Autor Bunga wystawił wówczas 73 portrety. W katalogu wystawy zamieścił natomiast Parę dość stosunkowo luźnych uwag o portrecie w ogóle i moich portretach w szczególności, a na wstępie oznajmiał: „Wystawiam tego roku same portrety, ponieważ moich kompozycji nikt nie ceni, nie potrzebuje i nie kupuje, a krytyka je przemilcza, albo pisze o nich rzeczy nieistotne, a nawet czasem bzdury, ponieważ jak mi to kiedyś w tramwaju powiedział Axentowicz, portrecista powinien mieć nerwy jak postronki, stworzyłem sobie regulamin, który ma pozory humorystyki, a jest wynikiem ponurych doświadczeń”. Regulamin zawierał dziesięć paragrafów, datę 11 IV 1925 i adres: Firma „S. I. Witkiewicz”: Zakopane, Chramcówki 21, Willa „Tatry”; Warszawa: Bracka 23 m. 42, III-cia brama . 

Regulamin ukazał się drukiem w 1928 roku (powtórzony w 1932). Rozszerzono go wówczas do 17 paragrafów, rozbudowując ofertę o nowe typy portretów. Regulamin obowiązywał do momentu śmierci Witkacego, a więc do 1939 roku. Przez ponad 15 lat działalności firmy powstało w niej tysiące portretów wykonanych najczęściej w technice mieszanej z użyciem pasteli, kredek, ołówka i węgla na kolorowych papierach. 

Regulamin firmy oferował klientowi pięć typów portretów: A, B, C, D i E, do których dołączony był stały cennik. Oprócz wymienionych typów powstawały portrety, będące kompilacją i mieszanką wymienionej „piątki”. Główne źródło utrzymania Witkacego stanowiły portrety wykonane w typie A i B. Cieszyły się one dużą popularnością wśród klienteli. 

Portrety w typie A były najdroższe, bo aż po 350 zł (co przed wojną równało się całkiem przyzwoitej pensji), ale najciekawsze pod względem kompozycyjnym, określone w regulaminie jako „wylizane” z tendencją do upiększania i akcentowania „łagodności”. Przede wszystkim typ A przeznaczony był dla kobiet. Przykładem może być portret Marii Nawrockiej z VII 1925 roku, na którym zaobserwować można charakterystyczne dla tego typu cechy. Od pozostałych typów odróżniał się często całopostaciowym ujęciem modela i fantastycznym tłem, wręcz egzotycznym, łączącym w sobie różnorodne akcenty krajobrazu, przyrody i zamieszkujących świat witkiewiczowskiej wyobraźni stworzeń, będącym uzupełnieniem całości i równoważącym całą kompozycję. Przekładało się to na wykonanie portretu w czasie, które mogło trwać w tym przypadku nawet kilka dni. 

Nieco tańszy, za 250 zł, był portret w typie B. Cieszył się największą popularnością, głównie z tego względu, że zakładał obiektywny stosunek do modela bez cienia karykatury, a więc wszelkiego rodzaju przerysowań, modyfikacji i wynaturzeń. Nie wykluczał „łagodności” w portretach kobiecych. Powstające w tym typie portrety przyjmowały postać szkicowych popiersi z wiernie odtworzonymi rysami twarzy, najczęściej na bardzo kolorowym, abstrakcyjnym tle np.: portret Anny Nawrockiej (1925), portret Zbyszka Nawrockiego (1925), portret Marii Wieszczak (IX 1936). 

Typ C to portrety określone w cenniku regulaminu jako portrety „bez ceny”. Zarezerwowany były bowiem dla kręgu towarzyskiego i przyjaciół Witkiewicza, a powstawały pod wpływem rozmaitych używek jak alkohol i narkotyki (kokaina, peyotl, morfina, eter, appendix). W tym typie powstały najciekawsze prace.

Witkiewicz nie był, mimo powszechnie panującej o nim opinii, narkomanem. Jego praktyki z narkotykami miały charakter eksperymentu twórczego, o czym pisze przyjaciel Witkiewicza, doktor Teodor Birula-Białynicki: „ Staś lubił doświadczenia z peyotlem tak samo, jak ze wszelkimi dostępnymi mu narkotykami bądź ze środkami, które zdaniem jego mogły wpływać na stan psychiczny człowieka. […] Toteż skrzętnie notował na swych obrazach nawet wypitą literatkę piwa, „pyfko” albo filiżankę kawy „Cof”, albo „Cocaina”, jakkolwiek czasem chodziło o wpuszczenie do nosa kilku kropel I-szej kokainy z cynkiem (krople do oczu)” . 

 Najliczniejsza grupa portretów powstała pod wpływem narkotyków to lata 1929-1932. Był to czas najintensywniejszych eksperymentów z dragami, licznych seansów narkotycznych odbywających się w domach zaprzyjaźnionych lekarzy ― osób w tym typie najczęściej portretowanych (aby lepiej zrozumieć Witkiewicza i stosowaną przez niego metodę warto zajrzeć do ksiązki „Narkotyki. Niemyte dusze”, w której dokładnie opisuje działanie każdego ze środków oraz ich wpływ na sposób widzenia świata, kształtowania się pod ich wpływem artystycznej wizji i przebieg procesu twórczego. Książka wydana została w 1932 roku i jest niejako owocem owego „narkotycznego” okresu). 

Wracając do portretów typu C najliczniejszą ich grupę tworzą powstałe pod wpływem kokainy (oznaczanej na portrecie symbolem Co) np.: portret Małgorzaty Wandy Żukotyńskiej (II 1928), portret Zofii Muhuczyny (III 1928), dla których charakterystyczna jest deformacja, na skutek której twarze przybierają fantastyczne formy, często demoniczne, „rozwichrzone”, ale stonowane kolorystycznie i harmonijne. Drugą najczęstszą używką był peyotl „dający poza niebywałymi wizjami wzrokowymi głębokie wejrzenia w pokłady psychiki”: portret Ludwika de Laveaux (1929), portret Neny Stachurskiej (12 X 1929), portret Janusza de Beaurain (V 1929), czy portret Zofii Mohuczyny (II 1930). W przypadku jego użycia twarze modeli sprawiają wrażenie rysowanych delikatną kreską szkiców i przywodzą na myśl, przypominają wyblakłe odbitki fotograficzne. Witkacy często mieszał używki: narkotyki z alkoholem, nikotyną, co powodowało powstanie omamów i stanów oszołomień, przejawiających się w kolorystyce prac, a przede wszystkim ich kompozycji, która często przypominała bardziej kompozycję abstrakcyjną niż portret. 

Tu także należy wspomnieć o rozbudowanych oznaczeniach portretów, co szczególnie uwydatniło się właśnie przy portrecie typu C, którego wykonanie zakładało użycie różnego rodzaju „wspomagaczy”. Rozbudowaną sygnaturą oznaczony był każdy portret powstający w witkiewiczowskiej firmie. Ten pozornie nieodgadniony szyfr zawierał informacje o typie portretu (A, B, C, D, E i ich warianty), dacie powstania (dzień, miesiąc, rok) oraz sygnowany był podpisem Witkiewicza. Najczęściej pojawiające się warianty sygnatury: Witkacy, Witkacjusz, Witkacius, Vitkacius. Pojawiały się sygnatury znacznie rozbudowane, w większości rozszyfrowane przez badaczy Witkacego wskazujące na użyte przy wykonaniu środki np.: C ― oznaczające użycie alkoholu, Co― kokainy, Cof ― kofeiny, Cryog ― cryogeniny, Eu ― eucodalu, Et ― eteru, Mesk. Merck. ― meskaliny firmy Merc, Ępedete ― (fr. un peu de thé) trochę herbaty, Har.― harminy, F.ZZ.― oznaczało użycie fajki z zaciąganiem się, NII― nie pił alkoholu (z oznaczeniem liczby dni lub miesięcy), NP― nie palił papierosów (z oznaczeniem liczby dni lub miesięcy), P ― palił papierosy, ppc ― prawie po ciemku, m.p. ― (łac. manu propria) własną ręką, Napa― na pamięć, Napafot ― na pamięć z fotografii oraz inicjały osób obecnych przy portretowaniu np.: N. S. ― Nena Stachurska, M. B. ― Michał Białynicki-birula, M. Ch. ― Michał Choromański.